Zakończenie Projektu SAGE. Linie Wysokiego Napięcia a zdrowie naszych dzieci.

Już od 2002 roku kiedy to INTERNATIONAL AGENCY FOR RESEARCH ON CANCER (IARC) agencja Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) opublikowała materiał  "IARC Monographs on the Evaluation of Carcinogenic Risks to Humans Volume 80 Non-Ionizing Radiation, Part 1: Static and Extremely Low-Frequency (ELF) Electric and Magnetic Fields. Summary of Data Reported and Evaluation" [1], w którym zaliczyła pole magnetyczne do grupy 2B czynników rakotwórczych, na podstawie badań epidemiologicznych, które dały ograniczone świadectwo wzrostu zachorowań na białaczkę dzieci dla niskich częstotliwości pola magnetycznego, w Wielkiej Brytanii rozpoczęły się prace w projekcie SAGE. W wyniku tych prac miał powstać Raport z rekomendacjami dla brytyjskiego rządu.
Z opracowania IARC wynikało, że powyżej wartości indukcji pola magnetycznego 0.4 µT i 0.3 µT stwierdzono prawie dwukrotny wzrost zachorowań dzieci na białaczkę. Dodam, że są to wartości ponad 100-krotnie mniejsze od tych jakie są dopuszczalne w Polsce.
Do prac w projekcie SAGE, do przedstawicieli rządu i firmy energetycznej, doproszono również przedstawicieli tzw. "strony społecznej", czyli niezależnych naukowców i członków organizacji protestujących przeciw budowie linii WN w pobliżu ich domów.
Dodatkowym bodźcem do pracy stał się, opublikowany w czerwcu 2005 roku,  raport (Draper Report) zespołu badaczy, z jednej z najbardziej cenionych uczelni na świecie, czyli Uniwersytetu w Oxfordzie. Zespół  pod kierunkiem dr. Geralda Drapera w swoim raporcie "Childhood cancer in relation to distance from high voltage power lines in England and Wales. a case-control study."[2] stwierdza między innymi:
"...Wyniki powyższych badań stwierdzają, że w porównaniu z dziećmi, które mieszkały w odległości powyżej 600 m  od przewodów w momencie narodzin, ryzyko zachorowalności na białaczkę wśród dzieci, które mieszkały w odległości do 200 m wynosiło 1.69 ; Ryzyko zachorowalności dzieci urodzonych  i mieszkające w odległości 200 do 600 m  wynosiło 1.23. Pojawiła się znaczna (P<001) tendencja odwrotności ryzyka w stosunku do odległości ( im mniejszy dystans od przewodów wysokiego napięcia tym większe ryzyko zachorowalności). Badania nie wykazały związku odległości od przewodów wysokiego napięcia od budynków mieszkalnych z zachorowalnością na inne nowotwory..."
Raport Drapera wywołał prawdziwą burzę w Wielkiej Brytanii. Parlamentarzyści brytyjscy (kilkaset podpisów) wezwali brytyjski rząd do podjęcia natychmiastowych działań dla ratowania dzieci. Powstała specjalna Komisja Parlamentarna. Największa brytyjska fundacja walcząca z białaczką również wezwała rząd brytyjski do działań, sponsorowała również prace badawcze grupy naukowców z Uniwersytetu w Bristolu, pracującej pod kierunkiem prof. Dennisa Henshaw. Grupa ta już kilka lat wcześniej przewidziała, że linie WN mogą szkodliwe oddziaływać na odległość ok 500 m.
W roku 2006 inna grupa kilkudziesięciu naukowców z całego świata napisała w Benvento Uchwałę (Resolution) [3]
W uchwale czytamy :
„...Zgromadzono znaczną ilość dowodów wskazujących na negatywny wpływ pola elektrycznego, magnetycznego i  elektromagnetycznego na zdrowie człowieka przy obecnie dopuszczalnych normach.…”
„…Argumenty, iż słabe (o niskiej częstotliwości) pole elektromagnetyczne nie ma wpływu na system biologiczny nie znajdują obecnie potwierdzenia w opinii naukowców…”
”… skablować linie energetyczne znajdujące się w sąsiedztwie obszarów zaludnionych, pozostawić je na ziemi w dzielnicach mieszkaniowych tylko w ostateczności …”
"...Na podstawie naszej analizy naukowej możemy twierdzić, że zmiany biologiczne mogą nastapić zarówno pod wpływem działania pól ELF EMF jak i RF EMF. Dowody uzyskane w wyniku badań epidemiologicznych, in vivo jak i in vitro pokazują, że działanie ELF EMF może doprowadzić do wzrostu zachorowań na nowotwór u dzieci jak i wywołać inne problemy zdrowotne zarówno u dzieci jak i u osób dorosłych..."
Zainspirowany tą Uchwałą poprosiłem jedną z jej sygnatariuszek Panią prof. Magdę Havas z wydziału Nauk Przyrodniczych oraz Bogactw Naturalnych Uniwersytetu Trent w Petersburgu w stanie Ontario w Kanadzie, która od 15 lat zajmuje się badaniem wpływu skażenia elektromagnetycznego na zdrowie ludzi.
Oto fragenty Opinii [4] napisanej dla Prezydenta RP Pana Lecha Kaczyńskiego:
"... pola magnetyczne powiązane zostały ze wzrostem zachorowań na białaczkę dzieci. Środowisko naukowców stwierdziło, że wartość pola = 4miliGauss jest związana z 100% (dwukrotnym) zwiększeniem ryzyka zachorowania na białaczkę dziecięcą. Badania wykazały wzrost ryzyka poronienia powyżej 16 miliGauss oraz zwiększone ilości przypadków zachorowań na raka piersi zarówno wśród kobiet jak i mężczyzn, którzy narażeni byli na działanie pola magnetycznego ze względu na wykonywaną pracę. Badania laboratoryjne potwierdziły, że komórki raka piersi u człowieka rozrastają się szybciej przy wartościach pola powyżej 12 miliGauss, a lek o nazwie Tamoxifen staje się mniej skuteczny w tymże polu magnetycznym. Pole magnetyczne generowane przez przewody wysokiego napięcia maleje wraz z odległością a odległość „bezpieczna”, zgodnie z literaturą naukową, to ponad 300 m.
Pole elektryczne również jest wysokie przy przewodach wysokiego napięcia i łączy się je z nowotworami wśród monterów linii elektrycznych oraz innych osób, które pracują w ich pobliżu. Dzieci bawiące się na zewnątrz domów również są narażone a ponieważ są one znacznie bardziej wrażliwe i podatne niż dorośli, konsekwencje tego mogą być ogromne..."
W tych dniach opublikowano końcowe raporty z projektu SAGE [5]. Mimo, że doszło do dużej rozbieżności pomiędzy członkami projektu reprezentującymi rząd i energetykę, a grupą społeczną, zrobiono mały krok naprzód. Wśród rekomendacji wskazuje się opcję nie budowania linii WN w odległości mniejszej niż 60 m od zabudowanych terenów, szkół i podobnych obiektów.
Profesor Dennis Henshaw, w dniu opublikowania raportu napisal do Pani Minister Zdrowia List Otwarty [6], w którym podkreśla, że pole magnetyczne i elektryczne generowane przez linie WN powoduje również choroby, które występują znacznie częściej niż białaczka dzieci. Są to np.: adult leukaemia (bialaczka doroslych), adult brain cancer (rak mózgu u doroslych), amyotrophic lateral sclerosis (ALS or Motor Neurone Disease) and miscarriage (poronienia).
W Wielkiej Brytanii mieszkańcy mają szczęście, że mogą liczyć na niezależnych naukowców. Wkrótce rząd brytyjski zmieni przepisy tak jak uczyniły to rządy Holandii, Szwajcarii, Włoch, Luksemburga. 
W Polsce niestety takich naukowców brak. Co prawda prof. St. Szmigielski w emailu do mnie zaznaczył, że osobiście też jest za zmianami dopuszczalnych w Polsce poziomów pola magnetycznego, nawet podpisał Uchwałę Benevento, ale działań pana profesora w tym kierunku nie zauważyłem. Działania pozostałych polskich naukowców przemilczę.
Protestujących w Kamionkach, Borówcu, Skrzynkach, Daszewicach, Wandalinie, Jeleniach próbują wspierać posłowie, Kancelaria Prezydenta, Rzecznik Praw Obywatelskich. To właśnie oni kierują do Ministrów Środowiska i Gospodarki zapytania [7] w tym temacie. Jednak lobby energetyczne jest bardzo mocne. Nasze dzieci będą nadal ciężko chorować i umierać na białaczkę, dorośli również.

Krzysztof Kukliński

Autor jest redaktorem niekomercyjnego serwisu internetowego "Uratujmy Dzieci" www.kamionki.snap.pl
Od 2,5 lat uczestniczy w proteście w gminach Kórnik i Mosina koło Poznania.

W artykule wykorzystano informacje z następujących dokumentów:

[1]. Opracowanie Światowej Organizacji Zdrowia (INTERNATIONAL AGENCY FOR RESEARCH ON CANCER)  IARC Monographs on the Evaluation of Carcinogenic Risks to Humans Volume 80 Non-Ionizing Radiation, Part 1: Static and Extremely Low-Frequency (ELF) Electric and Magnetic Fields. Summary of Data Reported and Evaluation
Źródło informacji:   http://monographs.iarc.fr/ENG/Monographs/vol80/volume80.pdf

[2]. Raport Drapera, Childhood cancer in relation to distance from high voltage power lines in England and Wales. 
a case-control study.
Źródło informacji:  http://www.bmj.com/cgi/reprint_abr/330/7503/1290.pdf

[3]. Uchwała Benevento podpisana przez kilkudziesięciu naukowców z całego świata
Źródło informacji:   http://www.icems.eu/docs/BeneventoResolution.pdf

[4]. Opinia Pani Prof. Magda Havas - Profesor wydziału Nauk Przyrodniczych oraz Bogactw Naturalnych Uniwersytetu Trent w Petersburgu w stanie Ontario w Kanadzie od 15 lat zajmującej się badaniem wpływu skażenia elektromagnetycznego na zdrowie ludzi.
Źródło informacji:  http://www.uratujmydzieci.neostrada.pl/Magda_Havas.pdf

[5]. Raporty końcowe z projektu SAGE
Źródła informacji:
SAGE first interim assesment
http://www.rkpartnership.co.uk/sage/Public/SAGE%20first%20interim%20assessment.pdf
SAGE supporting papers first interim assesment
http://www.rkpartnership.co.uk/sage/Public/SAGE%20supporting%20papers%20first%20interim%20assessment.pdf

[6]. List Otwarty prof. D. Henshaw do Minister Zdrowia
Źródło informacji: http://www.electric-fields.bris.ac.uk/Sageletter.pdf

[7]. Informacja z Biura Rzecznika Praw Obywatelskich
Źródło informacji: http://www.kamionki.snap.pl/rpo0407.pdf